Thứ sáu, 11/08/2017
Kênh phát thanh JoyFM phát sóng trên tần số 98.9Mhz tại miền Bắc và 101.7Mhz tại miền Nam.

Dinh dưỡng

Thứ hai, 13/05/2013

Nhu cầu dinh dưỡng ở người cao tuổi

Người cao tuổi có nhiều sự thay đổi trong cơ thể, đặc biệt là sự giảm sút trong sức khỏe. Nên chế độ dinh dưỡng cũng phải thay đổi sao cho hợp lý…

Về nhu cầu năng lượng:
Do người có tuổi hoạt động thể lực ít, khối cơ bắp cũng giảm khoảng 1/3 so với thời trẻ nên nhu cầu năng lượng cũng giảm bớt, chỉ khoảng 1700-1800kcal/ngày. Vì thế, người có tuổi phải ăn ít đi so với lúc còn trẻ. Nếu vẫn thấy ngon miệng và ăn quá thừa thì sẽ dễ mắc bệnh béo phì.
Về nhu cầu chất bột đường:
Sự dung nạp chất bột đường ở độ tuổi này cũng bị giảm nên sẽ dễ bị tăng đường huyết nếu chế độ ăn giàu bột đường nhất là các loại đường hấp thu nhanh. Cụ thể, nên hạn chế các loại đường mía, bánh kẹo, nước ngọt…; nên sử dụng các loại ngũ cốc và tinh bột như cơm, bún, mì, nui, khoai... Các loại khoai củ vừa dễ tiêu hóa lại giàu chất xơ chống táo bón. Đối với gạo thì chỉ cần chọn gạo dẻo, không mốc và không chà xát quá trắng là được. Loại gạo đỏ, hay còn gọi là gạo lức là tốt nhất vì giàu vitamin B1 và nhiều chất xơ.
Về nhu cầu chất béo:
Men giúp ly giải mô mỡ ở người cao tuổi cũng giảm hoạt động nên dễ có khuynh hướng thừa mỡ trong máu tạo các mảng xơ làm cứng thành mạch gây ra cao huyết áp. Vì thế, người cao tuổi nên hạn chế chất béo đặc biệt là mỡ động vật và nên thay bằng dầu thực vật. Người có tuổi không nên ăn nhiều thức ăn động vật, lòng đỏ trứng, phủ tạng vì có nhiều cholesterol. Thông thường, người có tuổi có thể ăn 3 quả trứng/tuần. Đối với người có Cholesterol máu cao chỉ được ăn một lòng đỏ trứng/tuần. Tuy nhiên, cũng không nên ăn quá ít chất béo nhất là chế độ ăn của người dân ở các vùng nông thôn ngoại thành bởi vì cholesterol là chất tham gia cấu tạo màng tế bào, thừa cholesterol sẽ dễ gây vữa xơ động mạch và tắc mạch não nhưng thiếu cholesterol cũng sẽ làm màng tế bào yếu dễ gây xuất huyết não nếu có cao huyết áp đi kèm. Cholesterol kết hợp với acid béo và protein tạo ra cholesterol tỉ trọng thấp (LDL-C), và cholesterol tỉ trọng cao (HDL-C). Loại LDL-C dễ gây vữa xơ động mạch, trong khi HDL-C thì lại có tác dụng bảo vệ tim mạch. Ăn thức ăn nguồn gốc động vật dễ làm tăng cholesterol có hại, vận động thể lực nhiều như đi bộ thường xuyên thì sẽ làm tăng cholesterol có lợi cho cơ thể.
Về nhu cầu chất đạm:
Khả năng tiêu hóa, hấp thu và tổng hợp chất đạm ở người cao tuổi đều kém nên dễ xảy ra tình trạng thiếu đạm. Quá trình phân hủy đạm tại ruột già (nhất là đạm từ thịt) tạo ra các chất thải thối rữa và là những độc tố nếu táo bón lâu ngày sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.

Do đó, người có tuổi nên hạn chế các loại thịt nhất là thịt mỡ. Thay vào đó thì nên ăn cá vì cá chứa nhiều đạm dễ tiêu hoá lại có thêm một số acid béo cần thiết cho cơ thể. Cụ thể là: 1 tuần có 7 ngày thì ít nhất nên có 3 ngày ăn cá. Tăng nguồn đạm thực vật như đậu hủ, tàu hủ ki, sữa đậu nành, đậu đũa, đậu hà lan, đậu cove… 
Về nhu cầu nước và vi chất:
Người có tuổi cũng dễ bị thiếu nước do ít cảm thấy khát nước. Do đó, nên uống nước thường xuyên dù không khát nhất là vào mùa nóng. Hoạt động tiêu hóa và hấp thu ở người cao tuổi thường kém hiệu quả hơn lúc trẻ nên càng về già thì lại càng dễ bị suy dinh dưỡng. Đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng thì người cao tuổi cũng dễ bị thiếu sinh tố (như sinh tố C). Do đó, người cao tuổi nên ăn trái chín cây để bổ sung vitamin. Các loại trái cây thích hợp là chuối, đu đủ, cam, bưởi, thanh long… vì mềm, dễ nhai nuốt lại giàu chất xơ chống táo bón. Các loại trái cây quá ngọt như nhãn, sầu riêng, xoài thì nên ăn vừa phải vì sự dung nạp đường kém ở độ tuổi này. Người cao tuổi cũng rất dễ bị loãng xương nên việc bổ sung canxi là hết sức cần thiết. Thực phẩm giàu canxi phù hợp nhất là sữa và nên uống loại sữa ít béo, không đường, khoảng 1-2 ly mỗi ngày. Sữa chua cũng rất tốt vì vừa bổ vừa có tác dụng điều hòa boạt động tiêu hóa nhưng nên chọn loại sữa chua ít đường. 
Người cao tuổi cũng cần chú ý đến hoạt động của các gốc tự do từ thức ăn. Đây là những mảnh phân tử hoặc những phân tử bị mất một điện tử ở quỹ đạo vòng ngoài, còn lại một điện tử đơn lẻ nên có sức hút rất lớn đối với màng tế bào. Trong cơ thể trẻ lành mạnh, gốc tự do không gây tác hại đáng kể vì có hệ thống bảo vệ chống gốc tự do (còn gọi là chất chống oxy hóa). Bình thường có sự cân bằng giữa gốc tự do và chất chống oxy hóa. Tuổi càng cao thì tỉ lệ gốc tự do / chất chống oxy hóa giảm. Khi hoạt động của gốc tự do chiếm ưu thế, chúng sẽ thúc đẩy những phản ứng dây chuyền oxy hóa nhiều chất trong đóù có các chất béo, là thành phần cấu trúc chính của màng tế bào, gây tổn thương màng tế bào. Sau đó, dẫn đến những tổn thương khác như thay đổi cấu trúc đạm, ức chế hoạt động các men, thay đổi cấu trúc và đặc tính các nội tiết tố được xem là nguyên nhân của các bệnh ung thư, tim mạch, tiểu đường…
Các chất chống oxy hóa có nhiều trong rau quả bao gồm: Vitamin E, C , B, PP, Beta Caroten. Uống nước trà, trà xanh, ăn nhiều rau, đặc biệt là rau lá xanh như rau muống, rau ngót, rau dền, rau đay, rau mồng tơi, ăên nhiều rau gia vị (hành, hẹ, rau thơm), ăn các củ gia vị (tỏi, gừng, riềng, nghệ), ăên nhiều trái chín cây… sẽ cung cấp cho cơ thể nhiều vitamin, muối khoáng và các chất chống oxy hóa. 
Muối là loại gia vị phổ biến hàng ngày nhưng chỉ cần một số lượng rất ít 3-5g/ ngày. Người ta ăn mặn chủ yếu là do tập quán. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về sự liên quan giữa muối ăn và bệnh tăng huyết áp. Người cao tuổi chỉ nên ăn < 3g muối ngày (< 1mcp). Nếu trong ngày có sử dụng các loại nước mắm, nước tương để nêm thức ăn thì lượng muối phải giảm hơn nữa. Mắm là nguồn đạm chứa nhiều protein, dễ gây thối rữa trong đại tràng. Hơn nữa, mắm chứa nhiều muối rất dễ gây tăng huyết áp. Do đó, người cao tuổi không nên thường xuyên ăn mắm và mỗi lần chỉ nên ăn một lượng rất ít. 
Đối với người cao tuổi & khỏe mạnh thì có thể dùng rượu nhẹ như rượu nho, bia… với liều nhỏ trong những ngày vui, lâu lâu một lần thì không cấm tuyệt đối nhưng nếu dùng hàng ngày là điều không nên, kể cả rượu thuốc cũng nên tránh sử dụng hàng ngày.

 

Theo Sức khỏe 68